Sen Đại Nội Huế - Thú thưởng trà Cung đình Nguyễn | Hạt sen Tịnh Tâm

Theo các tư liệu còn lại, dưới thời Nguyễn, tất cả ao hồ ở trong Đại Nội thường chỉ thả trồng sen trắng, giống sen có bông thơm, hạt ngon, đặc biệt bạch sen mang ý nghĩa tinh thần: biểu tượng cho sự thanh cao, tinh khiết. Bạch sen được chọn trồng ở hồ Thái Dịch. Bạch sen hồ Tịnh Tâm là thắng cảnh nổi tiếng đất thần kinh, được vua Thiệu Trị xếp vào “Thần kinh nhị thập cảnh” (20 cảnh đẹp đất kinh kì). Góp phần cho tiếng tăm khu hồ, chính nhờ vào loài sen trắng độc đáo này. Tiếng thơm từ cả hoa lẫn hạt của thứ “sen ngự” – sen Tịnh Tâm, đã vang danh khắp xứ Đàng Trong.

Xưa Tịnh Hồ vốn là một đoạn sông Kim Long được cải tạo thành, mang tên ao Ký Tế. Hoàng đế Minh Mạng ban lệnh trưng dụng 8.000 xuất binh để cải tạo nó mở rộng thành hồ ngự trong vườn thượng uyển của hoàng gia. Vị quân vương uyên bác, hay thơ, kiêm trà sĩ siêu hạng đặt tên mới cho hồ: Hồ Tịnh Tâm, ẩn chứa bao ý tứ thâm sâu. Vào buổi thịnh triều, đây chính là nơi tạo cảm hứng thăng hoa, thưởng trà sen tươi trên “Bồng lai tiên cảnh” của các đấng quân vương.

Giai thoại ướp trà sen tươi thời vua Tự Đức trên hồ Tịnh Tâm vẫn luôn tươi mới, sinh động đến nao lòng, khiến không một ai có thể không ngưỡng mộ, trầm trồ trước mức độ công phu, tinh tế của loại ngự trà này. Chuyện xưa thuật lại rằng:

“…Khi hoàng hôn buông xuống, các phi tần, cung nữ trong Đại Nội đẩy thuyền len lỏi trong hồ Tịnh Tâm tìm chọn những bông sen hương có gương to mập, nhị dầy, gạo sen căng tròn để thả vào những túi lụa bọc trà thượng phẩm trước khi bông sen kịp khép lại hoàn toàn. Những đôi tay dịu dàng nâng đỡ từng búp sen, ủ thêm hương cho trà, rồi họ nhẹ nhàng dùng những sợi tóc óng ả của mình buộc giữ những cánh sen thật kín mà ngậm hương, không để thất thoát ra ngoài. Sớm hôm sau trước lúc mặt trời ló rạng, đoàn cung nữ lại cùng nhau chống thuyền đi thu những búp trà sen, kịp tránh ánh nắng ban mai chiếu rọi làm rã hương đã được ấp ủ suốt đêm. Ướp trà kiểu này phải kiên trì đeo đuổi cả tuần để có được một ấm trà sen vừa ý đãi khách.”

Ấy là:

Lững thững hoàng hôn, lợt nắng vàng
Tiên Nga giáng thế chống thuyền sang
Trà xuân, ôm ấp trong từng nhụy…

Khéo thắt tóc mây, thoáng nhẹ nhàng.
(Đông Kinh cư sĩ)

Dã sử cho ta biết rằng đây chính là cách ngự ẩm trà sen ướp tươi của vua Tự Đức.

Trích dẫn từ sách: Văn minh Trà Việt – Trịnh Quang Dũng